Cichy Zabójca
Cichy Zabójca

Wolne rodniki - zabójcy na wolności

Wiele mówi się o zanieczyszczeniach i wolnych rodnikach.  Ale czym tak naprawdę są wolne rodniki? Co sprawia, że mają tak zabójczy wpływ na ludzki organizm?

W jaki sposób nasi wewnętrzni policjanci, czyli antyoksydanty „walczą” z nimi i dlaczego jedzenie 5 porcji owoców i warzyw pomaga w utrzymaniu dobrego zdrowia?

Spróbujemy w prostych słowach odpowiedzieć na te nurtujące wiele osób pytania. 


 

 

Zacznijmy od podstaw 

Przypomnijmy sobie trochę z lekcji biochemii.

Ludzki organizm zbudowany jest z wielu rodzajów komórek. Komórki zbudowane są z molekuł. Molekuły składają się z jednego lub więcej atomów. 

Jak zapewne pamiętasz ze szkolnych czasów, atomy zawierają dodatnio naładowane jądro i krążące wokół jądra ujemnie naładowane elektrony. atom 

Najważniejszym elementem, który wpływa na zachowanie się atomu jest zewnętrzna orbita i liczba elektronów, które na niej krążą. Jeśli jest ich parzysta liczba, to atom jest w równowadze i nie wchodzi w reakcję.

Jeśli zaś brakuje mu elektronu, to dążąc do uzyskania stanu równowagi poszukuje on innego atomu z którym się może połączyć lub któremu może „ukraść” elektron.


 

Czym są wolne rodniki

Wolne rodniki to atomy w których brakuje jednego elektronu. 

Z biologicznego punktu widzenia szczególne znaczenie maja wolne rodniki tlenowe - czyli atomy tlenu bez jednego elektronu na ostatniej orbicie.

Wolne rodniki tlenowe są bardzo niestabilne - poszukują innego atomu z którego mogłyby „skraść” elektron i najczęściej znajdują go w najbliższym otoczeniu. Kiedy taki zaatakowany sąsiad traci swój elektron na rzecz wolnego rodnika, sam staje się wolnym rodnikiem - i tak tworzy się reakcja łańcuchowa.

wolny rodnik

Raz rozpoczęty proces trwa nieprzerwanie zakłócając procesy życiowe w komórkach. Dlaczego tak się dzieje?

Bo wolny rodnik tlenowy szuka pary dla swojego samotnego elektronu u sąsiada, nie wybrzydza i nie wybiera.  Jeśli akurat obok niego znajdzie się atom białka wchodzący w skład naszego DNA, to właśnie on staje się ofiarą. A uszkodzenie DNA przez wolne rodniki może doprowadzić do poważnych chorób. Takie grasowanie wolnych rodników w komórkach ciała stopniowo niszczy ich strukturę (np. uszkadza błony komórkowe, DNA), przyspiesza śmierć komórek i może powodować poważne choroby w tym nowotworowe.


  

W jaki sposób powstają wolne rodniki

Niektóre wolne rodniki powstają naturalnie w procesie metabolizmu. Czasem nasz system immunologiczny tworzy celowo niewielką ich liczbę, aby zlikwidować intruzów, takich jak bakterie czy wirusy. Takie wolne rodniki są bezpieczne opanowywane przez organizm i nie stanowią problemu.

Jednakże zanieczyszczenie powietrza, dym papierosowym, wysoko przetworzone jedzenie czy herbicydy mogą wytwarzać tak dużą liczbę wolnych rodników, że przestajemy sobie radzić z ich usuwaniem.

Wolne rodniki tworzą się w produktach spożywczych o wydłużonym terminie przydatności do spożycia (np. wyrobach cukierniczych i mięsnych) czy nawet w produktach roślinnych. Proces tworzenia się wolnych rodników  dotyczy  zwłaszcza olei roślinnych zawierających dużo Omega 6 - np. kukurydzianego czy słonecznikowego.

Również nieświeże ryby czy utleniony olej z ryb zawiera szkodliwe dla zdrowia wolne rodniki. 

Nasz organizm daje sobie radę z wolnymi rodnikami pod warunkiem, że ma w zapasie naturalne antyoksydanty. Ale niestety im jesteśmy starsi, tym więcej wolnych rodników powstaje w naszym organizmie i coraz gorzej sobie z nimi radzimy. Do tego coraz bardziej zanieczyszczone środowisko i przetworzone jedzenie, których efektem są tzw. choroby cywilizacyjne.


 

Czym są antyoksydanty

Antyoksydanty to takie grupy atomów, które bez szkody i bez uruchamiania reakcji łańcuchowej mogą oddać swoje elektrony.

Same są stabilne niezależnie od tego ile mają elektronów. Antyoksydanty mają pozytywny wpływ na nasze zdrowie jeśli są pozyskane z naturalnych źródeł - syntetyczne mogą nam wyświadczyć niedźwiedzią przysługę.

 

W jaki sposób antyoksydanty walczą z wolnymi rodnikami.

Witamina C, E to jedne z najlepiej znanych antyoksydantów. Są nimi również flawonoidy - obecne w niektórych owocach, zielonej herbacie czy czerwonym winie. 

Antyoksydanty neutralizują wolne rodniki poprzez oddanie im swojego elektronu. Tym samym kończą reakcję łańcuchową, podkradania sobie elektronu. Antyoksydanty same nie stają się wolnymi rodnikami, ponieważ są stabilne w każdej formie. Są swego rodzaju „wymiataczami”, pomagając w ten sposób chronić komórki i ich błony komórkowe przez zniszczeniem, które skutkować mogą zmianami na poziomie komórkowych i w następstwie zmianami chorobowymi.

Witamina E to jeden z najwartościowszych, rozpuszczalnych w tłuszczu antyoksydantów. Jest także bardzo wydajna w zapobieganiu rozpadowi wiązań chemicznych. Pierwsza na linii frontu przy zapobieganiu peroksydacji (tworzenie niestabilnych molekuł zawierających więcej tlenu)

Witamina C - najsilniejszy rozpuszczalny w wodzie antyoksydant. Szczególnie skuteczna przy walce z wolnymi rodnikami powstałymi na skutek zanieczyszczenia środowiska i dymu papierosowego.

 

 

antyoksydanty

 

 

Co jednak ważne - pozytywne działanie mają naturalne witaminy. Dlatego ważne jest aby jeść codziennie warzywa i owoce i mądrze się suplementować witaminami pozyskanymi z naturalnych źródeł - ale wtedy jeśli uważamy, że nie jesteśmy w stanie zapewnić sobie zbilansowanej, bogatej w antyoksydanty diety.

Nasza codzienne dieta powinna być bogata w owoce takie jak: jagody, jeżyny, czarna porzeczka, maliny, truskawki, żurawina, jabłka, awokado, czereśnie i wiśnie, brzoskwinia, śliwka, ananas, kiwi - to podstawa mocnej ochrony antyoksydacyjnej. Niektóre warzywa też dostarczają nam sporą dawkę antyoksydantów np. brokuły, ziemniaki, karczochy, fasola. Również zioła takie jak cynamon, imbir, oregano czy inne zdrowe składniki jak ciemna czekolada, zielona herbata, migdały oraz bogate we flawonoidy czerwone wino powinny często gościć na naszym stole. 

Antyoksydantów nie możemy dostarczyć na zapas - muszą być dostarczane codziennie. Dlatego każdego dnia, kilka razy dziennie musimy dostarczać antyoksydanty w diecie - np. z owoców i warzyw wymienionych powyżej, najlepiej z gospodarstw ekologicznych. Jeśli nasza dieta nie jest zbilansowana należy rozważyć mądrą suplementację jako uzupełnienie. 


 

Jak Omega-3 wspiera walkę z wolnymi rodnikami

Wciąż trwają debaty i badania nad antyoksydacyjnymi właściwościami i mechanizmami kwasów Omega-3. 

Kwasy tłuszczowe Omega-3 wykazują pośrednio działanie antyoksydacyjne, ale ich rola jest bardzo istotna. Wynika ono z faktu hamowania wydzielania mediatorów procesu zapalnego. Pod warunkiem jednak, że źródło z którego czerpiemy te drogocenne kwasy nie jest utlenione (zjełczałe).

Wiadomo, że obecność Omega-3 w przestrzeni zewnątrzkomórkowej (konkretnie we frakcjach lipoprotein osocza i w błonach komórkowych) tworzy naturalną obronę antyoksydacyjną. Z kwasów Omega organizm odbudowuje uszkodzone elementy błon komórkowych, poprawiając ich płynność i szczelność, co stanowi dodatkowy element chroniący komórkę przed wolnymi rodnikami.

Jednocześnie same w sobie kwasy Omega-3 są tarczą zapobiegającą peroksydacji (niszczeniu) lipidów otaczających komórkę.

 

W 2013 roku przeprowadzono badanie kliniczne na University of Medical Science w Teheranie na cukrzykach chorujących na cukrzycę typu 2, którzy cierpią na schorzenia właśnie związane z niewydolnością ochrony antyoksydacyjnej. Badanie to potwierdziło znacząco lepszą wydolność antyoksydacyjną w grupie, która była suplementowana kwasami Omega-3.

Inne badanie wykonane w 2015 roku przez Interactive Research School for Health Affairs (IRSHA) wskazało, że podawanie Omega-3 pacjentom w czasie chemioterapii zwiększa poziom antyoksydantów w surowicy poprawiając ochronę oksydacyjną w okresie leczenia.

Omega-3 wywiera niewątpliwie pozytywny wpływ na zdrowie i zwiększa ochronę przed wolnymi rodnikami. Dlatego dieta bogata w te kwasy jest jednym z istotnych elementów równowagi w organizmie.  


 

Ważne, aby mądrze wzbogacać swoją dietę w kwasy Omega-3, tak by sobie nie zaszkodzić:

  • wybieraj produkty, które nie zawierają metali ciężkich (np. nie spożywaj ryb czy olei rybich z połowu w zanieczyszczonych akwenach). Zapytaj w sklepie o pochodzenie ryby - powinna być dzika, z połowu na czystych wodach.
  • sprawdź czy Twój suplement Omega-3 nie jest utleniony - jeśli suplement z tranem/olejem rybim "śmierdzi starą rybą", to znaczy, że poziom utlenienia jest wysoki, a produkt mało-wartościowy i zawiera wolne rodniki. Przegryź kapsułkę i sprawdź jej smak i zapach.
  • nie kupuj suplementów Omega-3 wzbogacanych dodatkami smakowymi - np czosnek i cytryna, ponieważ nie będziesz w stanie stwierdzić czy produkt nie jest utleniony.
  • suplementuj się wysokiej jakości produktami w przypadku, gdy nie jesteś w stanie w swojej diecie dostarczyć Omega-3 w wystarczającej ilości. Nasz organizm potrzebuje codziennie 2.000 mg kwasów pierwotnych Omega-3 ALA dla zachowania zdrowia i równowagi (wg wytycznych EFSA).

dane źródłowe:

 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3678224/

https://jmedicalcasereports.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13256-015-0619-3

http://biotechnologia.pl/kosmetologia/artykuly/podstawowe-informacje-dotyczace-wolnych-rodnikow,10906

omega



Blog o zdrowiu
Wiedzieć więcej by wybierać mądrze. Dla zdrowia.
Omega-3 ALA

 Omega-3 - warto wiedzieć, ale nie wiadomo kogo zapytać.

Wiele mitów krąży wokół kwasów Omega-3. Które są lepsze? Które zdrowsze. Czym różni się ALA od DHA i EPA. No i co to jest konwersja.


 

Promocje
essentiALA Pure Essence 2x120 ml
essentiALA Pure Essence 2x120 ml
98,00 zł 88,00 zł
szt.
essentiALA Pure Essence 4x120 ml
essentiALA Pure Essence 4x120 ml
196,00 zł 171,00 zł
szt.
EssentiALA Pure Essence 8-pack
EssentiALA Pure Essence 8-pack
392,00 zł 337,00 zł
szt.
essentiALA Pure Essence 12x120ml
essentiALA Pure Essence 12x120ml
588,00 zł 488,00 zł
szt.
Bestsellery
essentiALA Pure Essence 120 ml
essentiALA Pure Essence 120 ml
49,00 zł
szt.
essentiALA Pure Essence 2x120 ml
essentiALA Pure Essence 2x120 ml
98,00 zł 88,00 zł
szt.
essentiALA Pure Essence 4x120 ml
essentiALA Pure Essence 4x120 ml
196,00 zł 171,00 zł
szt.
Krem regeneracyjny z Omega-3 150 ml
Krem regeneracyjny z Omega-3 150 ml
77,00 zł
szt.
Krem regeneracyjny z Omega-3 50 ml
Krem regeneracyjny z Omega-3 50 ml
57,00 zł
szt.
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl